Kıbrıs Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı verilerine göre, 2004 yılından bu yana toplam 5 bin 176 Kıbrıslı Türk Kıbrıs Cumhuriyeti vatandaşlığı aldı. Vatandaşlıkların önemli bölümü, başvurulara ilişkin resmi kriterlerin belirlenmesinden önceki dönemde verildi.
Cyprus Mail’in haberine göre, 2007 yılında kriterlerin yürürlüğe girmesinin ardından vatandaşlık verilen Kıbrıslı Türklerin sayısında belirgin düşüş yaşandı. 2024 yılında kriterlerin revize edilmesiyle birlikte ise 331 kişiye daha vatandaşlık verildi.
En fazla vatandaşlık 2004-2007 döneminde verildi
Verilere göre, 2004 ile Şubat 2007 arasında toplam 2 bin 972 Kıbrıslı Türk vatandaşlık aldı.
Bakanlar Kurulu’nun 14 Şubat 2007’de bu tür başvuruların değerlendirilmesine yönelik kriterleri yürürlüğe koymasının ardından sayı önemli ölçüde azaldı. 2007-2013 yılları arasında 1806 kişiye vatandaşlık verilirken, 2014-2023 döneminde bu sayı 67’de kaldı.
Kriterlerin 2 Şubat 2024’te revize edilmesinin ardından ise 331 Kıbrıslı Türk daha Kıbrıs Cumhuriyeti vatandaşı oldu.
Başvurular Bakanlar Kurulu tarafından değerlendiriliyor
Vatandaşlık başvuruları, çoğunlukla Kıbrıs’ta ebeveynlerinden biri Türk göçmen olan çocukların durumunu kapsayan Nüfus Kayıt Kanunu kapsamında değerlendiriliyor.
Yasal düzenlemeye göre, bu kişilerin vatandaşlık işlemlerinin tamamlanabilmesi için standart başvuru sürecinin yanı sıra Bakanlar Kurulu’nun onayı gerekiyor.
İçişleri Bakanlığı ise halen beklemede bulunan başvurulara ilişkin resmi bir kayıt tutulmadığını açıkladı. Bakanlık, kendilerine ulaşan başvuruların resmi vatandaşlık başvurusundan ziyade talep veya mektup niteliğinde olduğunu ve bu nedenle sisteme kaydedilmediğini belirtti.
Kriterler 2024’te revize edildi
2007 yılında belirlenen ve 2024’te revize edilen kriterlerde; çocuğun yabancı ebeveyninin Türk veya üçüncü ülke vatandaşı olup olmadığı, ebeveynlerin evli olup olmadığı ve ebeveynlerden birinin Türk vatandaşı olması durumunda Kıbrıs’a giriş koşulları gibi unsurlar dikkate alınıyor.
Kıbrıslı Türkler ile karma evliliklerden doğan çocukların vatandaşlık konusu, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin 2004 yılında Avrupa Birliği’ne katılmasıyla daha fazla önem kazandı.
Vatandaşlık, AB haklarından yararlanma imkânı sağlıyor
Kıbrıs Cumhuriyeti’nin AB üyeliğiyle birlikte Cumhuriyet vatandaşlığına sahip Kıbrıslı Türkler, AB vatandaşlığından kaynaklanan haklardan da yararlanmaya başladı.
Kuzeyde AB müktesebatının uygulanmasının fiilen askıya alınmış olmasına rağmen, Kıbrıs Cumhuriyeti vatandaşlığına sahip Kıbrıslı Türkler, ikamet ettikleri yere bakılmaksızın serbest dolaşım ve ikamet gibi AB vatandaşlığına bağlı haklardan yararlanabiliyor.
Bu nedenle Kıbrıslı Türklerin ve karma evliliklerden doğan çocukların vatandaşlık başvuruları, standart göçmenlik prosedürlerinden farklı olarak Bakanlar Kurulu’nun takdir yetkisi kapsamında vaka bazında değerlendiriliyor.
Vatandaşlık kriterleri mahkemeye de taşındı
Vatandaşlığın Nüfus Kayıt Kanunu kapsamında sınırlandırılmasının hukuka uygunluğu daha önce mahkemelerde de ele alındı.
1978 yılında Lefkoşa’da Kıbrıslı Türk bir anne ile Türk bir babadan doğan Eda Hancer’in açtığı davada, düzenlemenin ebeveynin Kıbrıs’a giriş veya ikametinin yasal statüsüne bağlanmasının Kıbrıslı Türklere karşı dolaylı ayrımcılığa yol açtığı savunuldu.
Yüksek Mahkeme ise daha önceki kararı onaylayarak temyiz başvurusunu oybirliğiyle reddetti. Mahkeme, ilgili madde ile Bakanlar Kurulu tarafından belirlenen kriterlerin eşitlik ilkesini ihlal etmediğine ve dolaylı ayrımcılık oluşturmadığına hükmetti.
Mahkeme ayrıca vatandaşlık verilmesinin devletin egemenlik yetkisi kapsamında ve takdirine bağlı bir işlem olduğunu, gerekli koşullar yerine getirilse dahi vatandaşlığın otomatik olarak kazanılan bir hak olmadığını belirtti.
Uygulamaya yönelik eleştiriler sürüyor
Vatandaşlık uygulaması, kampanyacılar ve konudan etkilenen aileler tarafından eleştirilmeye devam ediyor.
Eleştirilerde, mevcut kriterlerin 1974 sonrasında kuzeye yerleşen Kıbrıslı Türk veya Türk ebeveynlerin çocuklarını vatandaşlık hakkının dışında bıraktığı savunuluyor.
2022 yılında yapılan bir incelemede de 2007’de belirlenen kriterler kapsamında tanınan istisnaların büyük ölçüde, ebeveynleri Kıbrıs dışında evlenen veya ilişkileri 1974’teki gelişmelerden bağımsız başlayan çocuklarla sınırlı kaldığı belirtildi.
İncelemede ayrıca, Kıbrıslı bir ebeveyne sahip olmalarına rağmen karma evliliklerden doğan çok sayıda çocuğun Kıbrıs Cumhuriyeti vatandaşlığı alamadığı ortaya konuldu.
