International IDEA raporu: Güney Kıbrıs’ta en zayıf alanlar katılım ve hukuk devleti
International IDEA’nın 2026 Küresel Demokrasi Durumu Raporu’na göre Kıbrıs Cumhuriyeti, temsil, haklar, hukuk devleti ve katılım olmak üzere dört temel demokrasi göstergesinin tamamında Avrupa Birliği ortalamasının altında kaldı. Veriler 2025 yılını kapsarken, ülke dört kategorinin tamamında küresel ölçekte ilk 40 içerisinde yer aldı.
International IDEA tarafından yayımlanan “Global State of Democracy 2026: Democracy in an Age of Conflict” başlıklı raporda, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin demokrasi performansına ilişkin değerlendirmelere yer verildi.
Raporda ülkeler tek bir genel demokrasi puanına göre sıralanmazken; Temsil, Haklar, Hukuk Devleti ve Katılım olmak üzere dört ayrı kategori değerlendirildi.
Kıbrıs Cumhuriyeti, 173 ülke arasında Temsil kategorisinde 30’uncu, Haklar kategorisinde 25’inci, Hukuk Devleti kategorisinde 29’uncu ve Katılım kategorisinde 40’ıncı sırada yer aldı.
dört kategoride de AB ortalamasının altında
International IDEA verileri üzerinden 27 AB ülkesinin ortalamasıyla yapılan karşılaştırmaya göre Kıbrıs Cumhuriyeti, dört kategorinin tamamında AB ortalamasının altında kaldı.
Temsil kategorisinde Kıbrıs Cumhuriyeti’nin puanı 0,781, AB ortalaması ise yaklaşık 0,786 olarak kaydedildi.
Haklar kategorisinde ülkenin puanı 0,759, AB ortalaması yaklaşık 0,778 seviyesinde bulunuyor.
Fark, Hukuk Devleti ve Katılım kategorilerinde daha belirgin hale geldi. Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Hukuk Devleti puanı 0,681 olurken AB ortalaması yaklaşık 0,708, Katılım puanı ise 0,689, AB ortalaması yaklaşık 0,719 olarak hesaplandı.
katılım en zayıf alan olarak öne çıktı
International IDEA’nın sınıflandırmasında 0,7 ile 1 arasındaki puanlar yüksek performans, 0,4 ile 0,7 arasındaki puanlar ise orta düzey performans olarak değerlendiriliyor.
Buna göre Kıbrıs Cumhuriyeti, Temsil ve Haklar kategorilerinde yüksek performans, Hukuk Devleti ve Katılım kategorilerinde ise orta performans grubunda yer aldı.
Özellikle Katılım kategorisi dikkat çekti. Ülke, demokrasi göstergelerinin çoğunda dünyanın en üst yüzde 25’lik diliminde bulunurken, seçimlere katılım göstergesinde en alt yüzde 25’lik grup içerisinde yer aldı.
2026 seçimlerindeki artış henüz rapora yansımadı
Raporun verileri 2025 yılı sonunda sona erdiği için, 24 Mayıs 2026’da gerçekleştirilen milletvekilliği seçimlerindeki katılım artışı değerlendirmeye dahil edilmedi.
Söz konusu seçimlerde katılım oranı yüzde 63,9’dan yüzde 66,4’e yükseldi. Aynı seçimlerde 56 sandalyeli Meclis’e 11 kadın milletvekili seçilirken, önceki dönemde bu sayı 8 olarak kaydedilmişti.
Bu gelişmelerin International IDEA’nın bir sonraki değerlendirmesinde Katılım göstergesine yansıması bekleniyor.
basın özgürlüğü ve eşitlik göstergelerinde önceki döneme ilişkin gerileme
International IDEA’nın Kıbrıs profiline göre, 2019-2024 döneminde basın özgürlüğü ve toplumsal gruplar arasındaki eşitlik göstergelerinde gerileme kaydedildi.
Ancak bu değerlendirme 2025 yılına ait yeni bir gerileme olarak yorumlanmıyor. Söz konusu verilerin, Temmuz 2025’te güncellenen ülke profilinde 2019-2024 dönemindeki değişimleri kapsadığı belirtildi.
veriler yalnızca Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kontrolündeki bölgeleri kapsıyor
International IDEA, Kıbrıs’a ilişkin kullandığı nicel verilerin yalnızca Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kontrolündeki bölgeleri kapsadığını belirtiyor.
Rapordaki genel tablo, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin küresel ölçekte görece yüksek demokrasi performansına sahip olduğunu, ancak AB ortalamasıyla karşılaştırıldığında özellikle hukuk devleti ve yurttaş katılımı göstergelerinde daha düşük puan aldığını ortaya koyuyor.
