Mormenekşe’de ülke şartlarına en uygun arpa ve buğday çeşitlerini görmek için kurulan deneme parsellerinde, 4 arpa iki de buğday çeşidi öne çıktı.
Mormenekşe’de 10 dönümlük deneme parseline, Kasım 2025 sonu 11 arpa, 4 de buğday çeşidi ekildi. Çeşitlerin hastalığa dayanıklılığını tespit etmek amacıyla bitki koruma ürünü kullanılmadı.
Denemede, bir çeşit dışında GAP Tarımsal Araştırmalar Enstitüsü, Çukurova Araştırma Enstitüsü ve Ege Tarımsal Araştırmalar Enstitüsü tarafından ıslah edilen çeşitler kullanıldı.
Deneme parselini kuran Mesarya Tarım Merkezi Direktörü Kemal Zurnacılar, üreticilerden gelen başlıca soruların; çeşidin ülkede daha önce denenip denenmediği, hastalıklara ve kuraklığa dayanıklılığı, erkenciliği ve verimi yönünde olduğunu kaydetti.
Zurnacılar, konuya ilişkin Türk Ajansı Kıbrıs’a (TAK) yaptığı açıklamada, Kıbrıs ikliminin genel olarak kurak olduğundan, erkenci çeşitlere ihtiyacı olduğunu, enstitüler tarafından ıslah edilen yeni çeşitler ve denemede öne çıkan çeşitlerle denemeler yapmaya devam edeceğini, hedeflerinin “iyinin daha iyisini bulmak” olduğunu söyledi.
“Dört başlık altında değerlendiriliyor”
Çeşitlerin dört başlık altında değerlendirildiğini dile getiren Zurnacılar, en önemli özelliklerin başında erkencilik geldiğini, daha sonra ise sırayla tane ve ot verimi, yatmaya dayanıklılık ve hastalıklara dayanıklılık geldiğini söyledi.
Geçici çeşitlerin 15 Şubat sonrası, yağışların durması halinde taneye yatmadığını belirten Zurnacılar, ancak erkenci çeşitlerin genelde Mart öncesi başaklanmaya başladığını dolayısıyla erkenci çeşitlerle üreticinin mağdur olma olasılığının düşük olduğunu kaydetti.
Öne çıkan çeşitlere de değinen Zurnacılar, bunların Aziz Bey, Ayhan, Nadsa ve Reşat Bey olduğunu söyledi.
Zurnacılar, Reşat Bey’in KKTC’de Tarımsal Araştırmalar Enstitüsü ile Türkiye Tarla Bitkileri Merkez Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü tarafından ıslah edildiğini ve merkez olarak da bu çeşide sahip çıkmak istediklerini söyleyerek, Reşat Bey’in Türkiye’de sertifikalı üretimine 2026’da başlanacağını, üreticilere Reşat Beyi sertifikalı bir şekilde sunmak istediklerini kaydetti.
Zurnacılar öne çıkan çeşitler hakkında şu bilgileri verdi:
“Reşat Bey yatmaya ve hastalıklara dayanıklı, erkenci, verimi dönüm başına 450-750 kilo; satışta bulunan çeşitlerden de Aziz Bey erkenci, hastalığa ve yatmaya dayanıklı, boylu, toprak tercihi olmayan, istikrarlı bir çeşit; iki sıralı Ayhan ve Nadsa erkenci, kuraklığa dayanıklı, başak sayısı fazla, yaprak leke hastalığına karşı dirençli, orta erkenci çeşitlerden Alhisar da alternatif olarak kullanılabilir.”
Geçici çeşitleri tespit etmeye özen gösterdiklerini, 2025-2026 sezonunun yağışlar bakımından istisna olduğunu ancak gözlemlerde başaklanma dönemine dikkat ettiklerini belirten Zurnacılar, Şubat ikinci yarısı ile Mart’ın ilk yarısı başaklanma görmek istediklerini, 10 Mart sonrası başaklanan çeşitlerin riskli olduğunu kaydetti.
Protein
Denemeye alınan 4 buğdayda ise Şölen ve Eymenbey’in öne çıktığını belirten Zurnacılar, Şölen (sert buğday) çeşidinin proteininin yüzde 13 olduğunu, başakları küçük ancak kuraklığa daha dayanıklı, tane ve kaba yem verimi yüksek, proteini ülkede üretilen çeşitlerden daha yüksek olan bir çeşit olduğunu kaydetti.
Zurnacılar, hem tane verimi hem de kaba yem açısından geniş yapraklı Eymenbey’in ise protein oranının yüzde 15,7 ve ülke koşullarına çok uygun olduğunu ifade etti.
